Dokuz günlük Kurban Bayramı tatilinin ardından işe ve günlük yaşama dönüş sürecinde yaşanan isteksizlik, yorgunluk ve dikkat dağınıklığının doğal olduğunu belirten uzmanlar, tatil sonrası sendromu olarak adlandırılan bu süreçte motivasyonun harekete geçtikçe oluştuğunu, küçük adımlar atarak ve yapılacaklar listesinde hedeflere odaklanıp adım adım ilerlemenin beynin “ben tekrar üretkenim” moduna geçmesine oldukça yardımcı olduğunu belirtiyor.
Necmettin Erbakan Üniversitesi (NEÜ) Travma Uygulama ve Araştırma Merkezinden Uzman Psikolog Beyza İshakoğlu Alaçam, uzun bayram tatillerinin ardından birçok kişinin yeniden çalışma düzenine uyum sağlamakta zorlandığını söyledi. Tatil sonrası yaşanan isteksizlik ve uyum güçlüğünün psikolojide “tatil sonrası sendromu” veya “tatil sonrası adaptasyon süreci” olarak tanımlandığını ifade eden Alaçam, beynin tatil döneminde daha esnek bir düzene alıştığını anlattı.
“Beyin hızlı geçişe bir anda adapte olamıyor”
Dokuz günlük uzun bir bayram tatilinin ardından yeniden normal hayata dönüş sürecini değerlendiren Uzman Psikolog Beyza İshakoğlu Alaçam, “Alarm sesiyle uyanmak, trafiğe girmek, iş kıyafetlerini giymek… Açık konuşmak gerekirse bu süreç pek çoğumuz için kolay ilerlemeyecek. Bugünlerde birçok kişiden benzer cümleler duyarız: ‘Hiç işe gidesim yok.’ Öncelikle iyi haber şu; yalnız değilsiniz. Aslında tembel veya yetersiz de değilsiniz. Çünkü psikolojide biz bu duruma tatil sonrası sendromu ya da tatil sonrası adaptasyon süreci diyoruz. Hissedilen o isteksizlik ve adaptasyon güçlüğü aslında beynin rutin değişimine verdiği oldukça doğal bir tepki,” dedi.
Alaçam, tatil döneminde beynin daha esnek bir düzene alıştığını belirterek, “Uyku saatleri değişiyor, sorumluluklar azalıyor, sosyal hayat artıyor; haliyle beyin daha fazla rahatlama ve keyif hissi yaşamaya başlıyor. Tatil bittiğinde ise bir anda alarm sesleri, trafik, mailler, sorumluluklar ve çocukların okul düzeni gibi yoğun tempo geri geliyor. Beyin bu hızlı geçişe bir anda adapte olamıyor ve kısa süreli bir direnç gösterebiliyor. Bu nedenle insanlar işe geri döndüklerinde dikkat dağınıklığı, isteksizlik, yorgunluk, hatta bazen kaygı ve mutsuzluk yaşayabiliyor,” ifadelerini kullandı.
“Küçük adımlar motivasyonu artırıyor”
Sendroma karşı yapılması gerekenlere değinen Alaçam, tatilden hemen sonra yüksek performans beklentisinin en büyük hata olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Buradaki en büyük hata, tatilden döner dönmez kendimizden yüzde 100 performans beklemek. Oysa zihnimizin de belli bir adaptasyona ihtiyacı var. İlk birkaç günü ısınma süreci gibi görmek gerekiyor. Uyku düzenini toparlamak, küçük hedeflerle başlamak, ‘neden bu kadar isteksizim’ diye kendimizi suçlamamak çok önemli. Çünkü aslında motivasyon, bekleyince gelen bir şey değil; harekete geçtikçe oluşabilen bir şey. Küçük adımlar atmak, yapılacaklar listesinde hedeflere odaklanıp adım adım ilerlemek beynin ‘ben tekrar üretkenim’ moduna geçmesine oldukça yardımcı oluyor.”
“Ruh sağlığı günlük yaşamda da korunmalı”
Uyum sorunlarının günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi durumunda profesyonel destek alınması gerektiğine dikkat çeken Alaçam, şunları kaydetti:
“Bir de insanlardan şunu çok duyuyoruz: ‘Tatil çok güzeldi, gerçek hayata dönmek istemiyorum.’ Aslında burada mesele sadece tatilin güzelliği değil, günlük hayatın ne kadar yorucu hâle geldiğiyle de ilgili. Çünkü modern yaşamda insanlar, hepimiz aslında sürekli bir şeylere yetişmeye, bir şeylere hazır hâle gelmeye çalışıyoruz. Tatilde biraz nefes alabilen zihnimiz, tekrar o yoğun tempoya dönerken doğal olarak zorlanıyor.
Ruh sağlığını sadece yılda bir yapılan tatillerle toparlamaya çalışmak sürdürülebilir değildir. Bu nedenle insanların günlük yaşamlarında da kendilerine iyi gelen küçük alanlar oluşturmaları gerekiyor. Ne gibi; kısa molalar, sosyal temaslar, hobiler ve dinlenme alanları… Çünkü aslında ruh sağlığı sadece zor zamanlarda değil, günlük yaşamın içinde de korunmalıdır.
Biz de Travma Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak çocuk, ergen ve yetişkin alanında hem yüz yüze hem de online psikolojik destek hizmetleri veriyoruz. Eğer kişinin yaşadığı motivasyon kaybı, stres ya da uyum sorunları günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemeye başladıysa profesyonel destek almak, süreci çok daha sağlıklı yönetmesine yardımcı olabilir.”